อาหารโคนม Dairy feed, Dairy cattle

สูตรอาหารหมักเพิ่มโปรตีน เร่งการเจริญเติบโต ป้องกันโรค

          ในการเลี้ยงโคนมนั้นอาหารถือว่าเป็นสิ่งที่สำคัญ ซึ่งจะขึ้นอยู่กับเกษตรกรแต่ละรายว่าเลือกให้อาหารชนิดไหนเพื่อที่จะเพิ่มการเจริญเติบโตช่วยป้องกันโรค ซึ่งจากการลงพื้นที่เข้าร่วมพูดคุยกับคุณบุญญวัฒน์ สนิทวงศ์ ณ อยุธยา เกษตรกรผู้ที่มีความเชี่ยวชาญในเรื่องการทำเกษตรแบบผสมผสาน นั้น คุณบุญญวัฒน์ ได้แนะวิธีการเลือกและหมักอาหารเพื่อเพิ่มโปรตีน เร่งการเจริญให้กับวัว ด้วยวิธีการง่าย ๆ ดังนี้

กระถิน (Leucaena leucocephala K636) พืชอาหารสัตว์

     กระถิน เป็นพืชยืนต้น มีคุณค่าทางอาหารสูง และสามารถให้ผลผลิตในช่วงแล้งได้ เนื่องจากกระถินมีระบบรากลึก สามารถเจริญเติบโตได้ดีในดินที่มีความอุดมสมบูรณ์ค่อนข้างสูง การระบายน้ำดี และมีหน้าดินลึก ไม่ทนดินเป็นกรดจัด ผลผลิตน้ำหนักสด 4.8-6.0 ตัน และน้ำหนักใบแห้ง 1.2-1.5 ตันต่อไร่ต่อปี โปรตีน 24 เปอร์เซ็นต์

ถั่วท่าพระสไตโล (Stylosanthes guianensis CIAT 184) พืชอาหารสัตว์

     ถั่วท่าพระสไตโล เป็นพืชที่มีอายุ 2-3 ปี พุ่มตั้ง ขนาดต้นและทรงพุ่มใหญ่กว่าถั่วฮามาต้า ไม่ทนดินเค็มและดินด่าง (pH มากกว่า 8.5) ผลผลิตสูงในดินร่วนปนทราย ทนสภาพดินกรดได้ดี ผลผลิตน้ำหนักสด 6-10 ตัน หรือน้ำหนักแห้ง 1.5-2.5 ตันต่อไร่ต่อปี โปรตีน 16-20 เปอร์เซ็นต์

ถั่วลิสงเถา (Arachis SPP.) พืชอาหารสัตว์

     ถั่วลิสงเถา เป็นพืชที่มีอายุหลายปี ที่นิยมปลูกมีอยู่ 2 ชนิด คือ Arachis pinto : CV. Amarillo และ Arachis glabrata เจริญเติบโตคลุมดินได้อย่างหนาแน่นขึ้นได้ดีในดินที่มีความอุดมสมบูรณ์ปานกลาง และมีความชื้นสูง ทนต่อสภาพรร่มเงา ทนต่อการแทะเล็มและเหยียบย่ำของสัตว์ได้ดีมาก ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ดและส่วนของลำต้น ให้ผลผลิตน้ำหนักสด 4.0-8.0 ตัน น้ำหนักแห้งประมาณ 1.0-2.0 ตันต่อไร่ต่อปี เหมาะสำหรับปล่อยสัตว์แทะเล็ม มีโปรตีนประมาณ 15-21 เปอร์เซ็นต์

ถั่วฮามาต้า (Stylosanthes hamata cv. verano) พืชอาหารสัตว์

     ถั่วฮามาต้า เป็นพืชที่มีอาจะ 2-3 ปี พุ่มเตี้ยตั้งตรง แตกกิ่งก้านแผ่คลุมพื้นที่ได้กว้าง ทนทานต่อสภาพแห้งแล้ง ทนดินกรด ทนทานต่อการแทะเล็มเหยียบย่ำของสัตว์ได้ดี ไม่ทนต่อสภาพพื้นที่ดินชื้นแฉะ และไม่ทนสภาพร่มเงา ผลผลิตน้ำหนักสด 6-8 ตัน หรือน้ำหนักแห้ง 1.5-2.0 ตันต่อไร่ต่อปี โปรตีน 16-18 เปอร์เซ็นต์

ทางปาล์มน้ำมันใช้เลี้ยงสัตว์

     ทางปาล์มน้ำมันใช้เลี้ยงสัตว์ - กรมปศุสัตว์แนะเกษตรกรนำทางปาล์มน้ำมันมาใช้เลี้ยงสัตว์เคี้ยวเอื้อง อาทิ โค แพะ รวมทั้งสามารถนำไปใช้เป็นเสบียงสัตว์สำรองในกรณีเกิดภัยธรรมชาติได้เป็นอย่างดี

     ทางปาล์มน้ำมัน (Oil palm frond) คือ ส่วนของใบและก้านใบของต้นปาล์มน้ำมันนับเป็นผลพลอยได้จากการปลูกปาล์มน้ำมัน เกษตรกรจะต้องตัดใบล่างที่รองรับทะลายปาล์มน้ำมันก่อนการเก็บเกี่ยว หรือโค่นต้นทิ้งเพื่อปลูกใหม่เมื่อต้นปาล์มน้ำมันมีอายุ 15 – 20 ปี โดยทั่วไปเกษตรกรจะเก็บเกี่ยวทะลายปาล์มน้ำมันทุกๆ 15 – 20 วัน เฉลี่ยแล้วทุกเดือนจะมีการตัดทางใบปาล์มน้ำมันออกอย่างน้อย 2 ทางใบต่อต้นหรือคิดเป็น 44 ทางใบต่อไร่ (อัตราปลูก 22 ต้นต่อไร่) ในหนึ่งปีเกษตรกรจะตัดทางใบปาล์มน้ำมันประมาณ 18 ครั้ง โดยหนึ่งทางปาล์มน้ำมันจะมีน้ำหนัก 5 กิโลกรัม คิดคำนวณเป็นน้ำหนักสดของทางปาล์มน้ำมัน 3,960 กิโลกรัมต่อไร่ต่อปี หรือโดยเฉลี่ยแล้วผลผลิตทางปาล์มน้ำมันสดได้ 10.8 กิโลกรัมต่อไร่ต่อวัน

สูตรอาหารข้นสำหรับโคนมแห้ง

โดยทั่วไป เราจะให้โคนมแห้งกินอาหารข้นวันละ 2.5 - 5 กิโลกรัม ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับคุณภาพของอาหารหยาบ ขนาดของโค สภาพและความสามารถในการให้นมของโค

สูตรอาหารข้นสำหรับโคนมแห้ง ซึ่งมีความสัมพันธ์กับอาหารหยาบดังต่อไปนี้

สูตรอาหารข้นสำหรับโคให้นม

  ในทางปฏิบัติ เราจะปล่อยโคให้นมได้กินอาหารหยาบอย่างเต็มที่ และการจะเพิ่มอาหารข้มให้หรือไม่นั้น มีหลักควรยึดปฏิบัติดังนี้

  ปริมาณโปรตีนในอาหารข้นสำหรับโคให้นม จะมากน้อยเท่าใดขึ้นอยู่กับคุณภาพอาหารหยาบ นํ้าหนักของโค, เปอร์เซ็นต์ใขมันในนมของน้ำนม และความสามารถในการให้น้ำนม นอกจากนี้แล้วคุณภาพของอาหารหยาบยังขึ้นอยู่กับฤดูกาลอีกด้วย เช่นฤดูฝน อาหารหยาบจะมีคุณภาพดี แต่ในฤดูแล้งคุณภาพอาหารหยาบจะไม่ค่อยดี

สูตรอาหารข้นสำหรับโครุ่นหรือโคสาว

ปริมาณโปรตีนในอาหารข้นสำหรับโครุ่นหรือโคสาวนั้น จะมากน้อยเท่าใดขึ้นอยู่กับคุณภาพอาหารหยาบ นํ้าหนักของโค และระยะการเจริญเติบโตของโคด้วย นอกจากนี้แล้วคุณภาพของอาหารหยาบยังขึ้นอยู่กับฤดูกาลอีกด้วย เช่นฤดูฝน อาหารหยาบจะมีคุณภาพดี แต่ในฤดูแล้งคุณภาพอาหารหยาบจะไม่ค่อยดี

สูตรอาหารข้นสำหรับโคเล็ก

สูตรนี้มีปริมาณโปรตีน 16-18% เหมาะสำหรับโคที่มีอยู่ตั้งแต่ 2 อาทิตย์ขึ้นไป มีให้เลือกผสมได้ 4 สูตร โดยให้พิจารณาถึงราคาและคุณภาพของวัตถุดิบเป็นเกณฑ์ วัตถุดิบแต่ละชนิดนั้นมีหน่วยนํ้าหนักเป็นกิโลกรัม

สูตรอาหารข้นสำหรับลูกโคอ่อน

สูตรนี้สำหรับลูกโคที่มีอายุตั้งแต่ 8 วัน ก็จะสามารถให้ลูกโคเริ่มหัดกินได้แล้ว และเพิ่มปริมาณมากขึ้นเรื่อย ๆ จนสามารถให้ สูตรอาหารข้นสำหรับลูกโคอ่อน สูตรนี้เมื่อโคอายุได้ 2 เดือน โดยให้ได้ไม่เกินวันละ 2 กิโลกรัม

อาหารข้นสำหรับโคนม

อาหารข้น หมายถึง อาหารที่ประกอบด้วยโปรตีน คาร์โบไฮเดรท วิตามิน และแร่ธาตุอยู่ครบในอัตราส่วนที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของสัตว์ เป็นอาหารที่มีคุณค่าสูง มีเยื่อใยน้อย

การทำฟางราดยูเรียผสมกากนํ้าตาล

          การทำฟางราดยูเรียเพื่อต้องการเพิ่มโปรตีนและเพิ่มพลังงานเสริมเข้าไปในฟางข้าววิธีนี้ไม่ต้องเสียเวลาในการหมักฟาง

ขั้นตอนในการทำฟางหมัก

          ฟางข้าวเป็นผลพลอยได้ทางการเกษตรที่นิยมนำมาเป็นอาหารในการเลี้ยงโค, กระบือ เนื่องจากหาง่าย ราคาถูก และสามาระเก็บไว้ใช้ได้นาน ฟางข้าวมีเยื่อใยสูงเหมาะกับสัตว์เขี้ยวเอื้อง แต่มีคุณค่าทางโภชนาการต่ำ มีโปรตีนเพียงแค่ 1-2 เปอร์เซ็นต์ เท่านั้น ซึ่งไม่เพียงพอต่อความต้องการของสัตว์ ดังนั้นเราจึงนำมาแปรรูปให้มีโภชนาการที่สูงขึ้น ในที่นี้ Dairyfeed จะมาพูดถึงเรื่องของการทำฟางหมัก ขั้นตอนการทำมีดังต่อไปนี้ครับ.....

อาหารหยาบ

          อาหารหยาบ หมายถึง อาหารที่มีเยื่อใยสูง เช่น หญ้าสด หญ้าหมัก หญ้าแห้ง ฟาง ฟางปรุงแต่ง พืชถั่วอาหารสัตว์ และเศษวัสดุเหลือใช้จากการเกษตรเช่น ยอดอ้อย ต้นกล้วย ใบมันสำปะหลังตากแห้ง หรือแม้แต่วัชพืช เช่น ผักตบชวา ก็จัดเป็นอาหารหยาบสำหรับสัตว์เคี้ยวเอื้องเช่นกัน

อาหารสำหรับโคนม

          อาหารสำหรับโคนม ส่วนใหญ่แล้วคล้ายกับอาหารโคเนื้อ ต่างกันที่ปริมาณโภชนะบางอย่างนอกจากนี้แล้วผู้เลี้ยงโคนมต้องให้ความสนใจในเรื่องอาหารสำหรับโคนมมากเป็นพิเศษ เนื่องจากโคนมต้องการอาหารที่มีโภชนะต่าง ๆ ครบถ้วน ไม่ว่าจะเป็นการให้อาหารแก่ลูกโค, โคสาว, โคให้นม, และ โคนมแห้งเนื่องจากโคนมแต่ละระยะการเจริญเติบโต ต้องการโภชนะไม่เท่ากันหากอาหารที่ให้มีโภชนะไม่ครบและไม่พอเพียงจะเกิดผลเสียหายเป็นอย่างมาก

หญ้ารูซี่ (Brachiaria ruziziensis)

     หญ้ารูซี่ (Brachiaria ruziziensis) เป็นหญ้าที่มีอายุหลายปี ต้นกึ่งเลื้อยกึ่งตั้ง สามารถเจริญเติบโตในดินที่มีความอุดมสมบูรณ์ต่ำได้ดี ขึ้นได้ดีในพื้นที่ดอน ดินมีการระบายน้ำดี ทนแล้งพอสมควร ทนต่อการเหยียบย่ำของสัตว์ ไม่ทนน้ำท่วมขัง ผลผลิตน้ำหนักสด 8.0-10.0 ตัน หรือน้ำหนักแห้ง 2.0-2.5 ตันต่อไร่ ต่อปี โปรตีน 7-10 เปอร์เซ็นต์

หญ้าเนเปียร์ปากช่อง 1

     หญ้าเนเปียร์ปากช่อง 1 เป็นหญ้าลูกผสมเนเปียร์สายพันธุ์หนึ่ง ซึ่งเกิดจากการผสมข้ามพันธุ์ระหว่างหญ้าเนเปียร์ยักษ์และหญ้าไข่มุก เป็นพืชอาหารสัตว์ที่มีศักยภาพสูงทั้งในแง่การให้ผลผลิต และมีคุณค่าทางอาหารสัตว์ดีตามที่สัตว์ต้องการ เหมาะสำหรับใช้เลี้ยงสัตว์ โดยเฉพาะสัตว์เคี้ยวเอื้อง เช่น โคนม โคเนื้อ กระบือ แพะ และแกะ

เนเปียร์ หญ้าสร้างอนาคต ใช้ทั้งเลี้ยงสัตว์ ได้ทั้งพลังงาน

     “พลังงานสีเขียว หรือพลังงานบนดิน ถือเป็นทางเลือกใหม่ที่จะเข้ามาช่วยแก้ปัญหาในเรื่องการขาดแคลนพลังงานของประเทศไทย ซึ่งวัตถุดิบที่สามารถนำมาใช้เพื่อผลิตเป็นพลังงานสีเขียวที่มีการพูดมากที่สุดในขณะนี้คือ หญ้าเนเปียร์ แต่การใช้หญ้าเนเปียร์ที่แต่เดิมปลูกเพื่อเป็นอาหารสัตว์ มาเป็นวัตถุดิบสำคัญในการผลิตเป็นพลังงานทดแทน จึงเป็นอีกหนึ่งคำถามที่เกิดขึ้นในขณะนี้”